G‘AFUR G‘ULOMNING "SHUM BOLA" ASARIDAGI HAZIL-MUTOYIBA KONSEPTINING LINGVOKOGNITIV TAHLILI VA TARJIMA MUAMMOLARIBaydjanovaIroda AbdullayevnaauthorUshbu ilmiy maqola G‘afur G‘ulomning "Shum bola" asaridagi hazil-mutoyiba konseptining lingvokognitiv struktur’asini va uning ingliz hamda rus tillaridagi tarjimalarda transformatsiyaga uchrashi mexanizmlarini kompleks tahlil qiladi. Tadqiqotda hazil-mutoyiba nafaqat stilistik vosita, balki milliy mentalitet, kognitiv strukturalar va madaniy kodlarni o‘zida mujassamlashtirgan murakkab lingvokulturologik fenomen sifatida o‘rganilgan. Asardagi hazil-mutoyiba konseptining asosiy komponentlari – verbal hazil (so‘z o‘yinlari, kalamburlar, kinoya), situativ komizm (kutilmagan vaziyatlar, paradokslar), xarakter komizmi (bolalarcha beg‘uborlik, kattalarning nojo‘yaligi) va milliy-madaniy hazil (mahalliy realiyalar, etnografik elementlar) qatlamlari ajratib ko‘rsatilgan. Ingliz (Robert Daglish, Catherine Fitzpatrick) va rus (Natalya Vladimirova, Pavel Salzman) tarjimalarining komparativ tahlili natijasida hazil-mutoyiba elementlarining tarjimada yo‘qolish yoki transformatsiya mexanizmlari aniqlangan. Statistik ma’lumotlar ko‘rsatishicha, verbal hazilning 70%i, situativ komizmning 40%i, milliy-madaniy hazilning 85%i tarjimada muhim o‘zgarishlarga uchragan. Maqolada hazil-mutoyiba konseptini tarjimada saqlashning kognitiv-pragmatik modeli ishlab chiqilgan va optimal tarjima strategiyalari tavsiya etilgan.2026-03-15“CENTER FOR ADVANCED STUDIES” LLCArticle