%0 Journal Article
%A Nizomaddin Uktambay oʻgʻli, Xudayberganov
%D 2026
%F arxiv:9346
%I “CENTER FOR ADVANCED STUDIES” LLC
%J SCIENCE TIME JOURNAL; Vol. 4 No. 3/2 (2026): “ILM VAQTI” (SCIENCE TIME) jurnali; 205-212
%K ravish soʻz turkumi, POS teglash, HMM, CRF, qoidaviy algoritmlar, morfologik tahlil, oʻzbek tili korpusi, Viterbi algoritmi, teglar toʻplami
%T OʻZBEK TILI LEKSIK BIRLIKLARI RAVISH SOʻZ TURKUMINI POS TEGLASH ALGORITMLARI VA MODELLARI
%U https://arxiv.academicsbook.com/id/eprint/9346/
%X Ushbu maqola oʻzbek tilidagi ravish soʻz turkumini aniqlash va grammatik POS (Part-of-Speech) teglash algoritmlari hamda modellarining nazariy asoslari, amaliy tatbiq usullari va eksperimental natijalarini chuqur tahlil qilishga bagʻishlangan. Tadqiqotda qoidalarga asoslangan yondashuv (rule-based), statistik modellar (Hidden Markov Model – HMM, Conditional Random Fields – CRF) va zamonaviy chuqur oʻrganish (Deep Learning) modellarining ravish soʻz turkumini teglashdagi samaradorligi oʻrganiladi. Ravishlarning morfologik tuzilishi, maʼno turlari va sintaktik vazifalaridan kelib chiqqan holda, ularni avtomatik aniqlash algoritmlari ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalariga koʻra, gibrid yondashuv qoidalarga asoslangan va statistik modellarning uygʻunligi 94.2% aniqlik darajasiga erishgan boʻlib, bu qoidalarga asoslangan (89.7%) va HMM (91.3%) modellaridan yuqori koʻrsatkich hisoblanadi. Maqolada algoritm strukturalari, teglar toʻplami (tagset) va samaradorlik koʻrsatkichlari jadval va diagrammalar orqali vizual tarzda ifodalangan.