TY - JOUR TI - SAHA TÜRKÇES?NDE ?STEK K?P?N?N YAPISI ÜZER?NE KW - Saha Türkçesi KW - ; ki; istek kipi; gelecek zaman eki. JF - Conferences; Vol. 2 No. 5 (2026): Turkiy xalqlar folklorining qiyosiy tadqiqi: lokal xususiyatlar va ilmiy nazariy yondashuvlar; 366-373 N2 - ?stek, zaman çizelgesi üzerinde gelecek zaman diliminde gerçekle?mesi arzulanan bir tasarlama ifadesidir. Bu ifadenin dilbilgisel yap?s?nda kullan?lan kipin gelecek zaman ile ili?kili olmas? da bunu göstermektedir. Türkçenin gerek tarihî dönemlerinde gerek ça?da ? lehçelerinde bunu tespit etmek mümkündür. Eski Türkçenin en yayg?n gelecek zaman eki -gay??n ayn? zamanda istek kipi olarak kullan?ld??? örnekler mevcuttur. Bugün ça?da? lehçelerde de bu durum tan?klanabilmektedir. Ana kitleden erken dönemde ayr?lan ve uzak lehçe olarak tasvir edilen Saha (Yakut) Türkçesinde de gelecek zaman ekinin istek kipi te?ekkülünde kullan?ld??? tespit edilmektedir. Saha (Yakut) ara?t?rmac?lar?n kaleme ald??? gramer kitaplar?nda istek kipinin te?ekkülü ?fiil + IAx (gelecek zaman eki) + e- (yard?mc? fiil) + TI (görülen geçmi? zaman eki) + iyelik kökenli ?ah?s eki? ve ?fiil + -IA (gelecek zaman eki) + iyelik kökenli ?ah?s ekleri  + e- (yard?mc? fiil) + te (görülen geçmi? zaman ekinin teklik 3. ?ah?s ekli biçimi) ?eklinde gösterilmektedir. ?stek ifadesinde yard?mc? fiil kullan?m? hem lehçelerde hem de Türkiye Türkçesi a??zlar?nda yer almaktad?r: Kzk. ?jigim keldi?, Tür. T. a??zlar?nda ?yiyesim geldi? örneklerinde görüldü?ü üzere bir yeme iste?i söz konusudur. Saha Türkçesindeki yap?da yer alan görülen geçmi? zaman ekinin Eski Türkçe döneminde de kullan?lan bir unsur oldu?unu Gabain?in ?Gelecek zaman, bazen muktedir olma; ara s?ra, özellikle görülen geçmi? zaman durumundaki bir yard?mc? fiil alm??sa, gerçekle?memi?i;nezaketle talep etmeyi (temenni) ifade eder? ?eklinde belirtti?i beyan?ndan tespit edilebilmektedir.  Bu çal??mada hem ça?da? hem de tarihî dönemlerle benzerlikler gösteren Saha Türkçesindeki istek kipi yap?sal bir de?erlendirmeye tabi tutulacakt?r. Saha Türkçesindeki istek kipinin yap?sal te?ekkülü Saha Türkçesiyle kaleme al?nm?? gramer eserleri üzerinden tespit edilerek hem tarihî hem de ça?da? lehçelerle benze?en ve farkl?la?an yönleri belirlenmeye çal???lacakt?r. A1 - Çolak,, Do?an UR - https://xiuresearch.com/index.php/Conferences/article/view/1842 PB - Conferences Y1 - 2026/04/10/ ID - arxiv5597 AV - none ER -