SAHA (YAKUT) YAZI DİLİNİN KURULUŞUM. FatihKirişçioğluauthorTürkçe, 1400 yıllık tarihi ve dünya dilleri arasında konuşurları bakımından 5. sıradadır.  Bu köklü geleneğin bir dalı olan Saha  (Yakut) Türkçesi, bu tarihî süreçte ana kitleden erken dönemlerde ayrılmış, varlığını sözlü gelenekte sürdürmüştür.  Ancak 17. yüzyıldan itibaren Avrupalı misyoner ve tacirlerin kayıtlarından sonra bu lehçenin varlığı anlaşılmış ve bu yüzyıldan itibaren yazılı kaynaklarda yerini alıp 19. Yüzyıldan itibaren de bilimsel olarak bir kimlik kazanmıştır. Saha Türkçesinin yazı dili haline gelmesi Otto von Böhtlingk’in 1851 tarihli ilk bilimsel gramer çalışması ve Uvarovskiy’in kaleme aldığı ilk edebi eser kabul edilen "Axtıılar" (Hatıralar) isimli eserlerdir. Daha sonra Edward Pekarskiy’in sözlük çalışması,  Wilhelm Radloff’un gramerle ilgili tespitleri Saha Türkçesi ile ilgili ilk bilimsel çalışma sayılabilir. Saha Türkü dilbilimci Semen Andreyeviç Novgorodov’un 1917’de geliştirdiği ve 1924’te resmileşen Latin esaslı fonetik alfabe ile yazı dili olarak hayat bulan Saha Türkçesi, 1939 yılından itibaren Sovyetler Birliği’nin uyguladığı politikalar ve Türk boyları arasındaki dil birliğinin zayıflatılması maksadıyla Kiril Alfabesine geçirilmiştir. Bir yandan dinî alanda etkisi gösteren bu çalışmalar, bir yandan da Ruslaştırma politikasının bir gereği olarak yapılan faaliyetler Saha Türkçesinin varlığını sonlandıramadığı gibi Saha Türklerinin kimliklerinin korunmasını da engelleyememiştir. 2026-04-10ConferencesArticle