TY - JOUR TI - KORKU ?LE ?NANCIN SA?ALTMA GÜCÜNE ETK?S? / TÜRK KÜLTÜRÜNDE AYDA? P???RME GELENE?? KW - Eski Türk inanc? KW - ; ayda? pi?irme; ayda? a?? KW - ; halk hekimli?i KW - ; k?rk basmas?. JF - Conferences; Vol. 2 No. 5 (2026): Turkiy xalqlar folklorining qiyosiy tadqiqi: lokal xususiyatlar va ilmiy nazariy yondashuvlar; 156-166 N2 -  ?nsan hayat?n?n üç önemli geçi? dönemi vard?r. Bunlar; do?um, evlenme ve ölümdür. Geçmi?i ?slâmiyet öncesi döneme kadar uzanan birçok gelenek, görenek, örf, âdet ve ritüeller bu geçi? dönemleri etraf?nda gerçekle?tirilir. Bunlar?n yap?l?? amac? bir anlamda ki?inin yeni durumunu kutsamak ve kutlamak olsa da as?l sebebi geçi? evresinde yo?unla?t???na inan?lan nazardan, kötü ruhlardan, hastal?k ve tehlikelerden ki?iyi koruma dü?üncesidir. Nitekim do?um yapan annenin ba??na, bebe?in ise yüzüne k?rm?z? örtü örtülmesi, onlar? alkar?s?ndan korumak içindir. Çocu?un kula??n?n arkas?na sürülen isin ise onu nazardan korudu?una inan?l?r. Bugün Türk kültüründe gelenek haline gelmi? ama temeli eski Türk inanc?yla ba?lant?l? birçok ritüel vard?r. Bunlardan biri de ?ayda? hastal???? ve bu hastal???n tedavisi olarak uygulanan ?ayda? pi?irme? gelene?idir. Ayda?, çok zay?f, c?l?z, geli?memi?, yürüyemeyen, hastal?kl? çocuklara verilen isimdir. Bu çocuklar?n fiziksel geli?imi ya??tlar?na göre çok geridir. Hastal???n, ayn? ayda do?an çocuklar?n annelerinin k?rkl? iken bir yerde kar??la?malar? ve buna ba?l? olarak da k?rk basmas? sonucu ortaya ç?kt???na inan?l?r. Nitekim ?ayda?? kelimesi de ?ay+da?? ?eklinde dü?ünüldü?ünde ?ayn? ayda do?an? anlam?na geldi?i söylenebilir. K?rk basmas?, kötü ruhlar?n ya da cinlerin bebe?i rahats?z edip hastalanmas?na sebep olmas? demektir. Bu dü?ünceye ba?l? olarak, bu hastal???n tedavisi de kötü ruhlar? korkutmak, kand?rmak ya da etkisiz hale getirmek amac?yla yap?l?r. Ayda? çocuklar? tedavi etmek için ?ayda? pi?irme? i?lemi gerçekle?tirilir. Bunun için dört/üç yol a?z?na sembolik bir ocak kurulup içine odun at?l?r (ama ate? yak?lmaz). Oca??n üzerine bir kazan yerle?tirilerek içine ayda? çocuk konulur. Yoldan gelip geçenler, oca??n ba??ndaki kad?na ne yapt???n? sorarlar, o da ayda? pi?irdi?ini söyler. Yolcular; ??yi olur in?allah? diyerek oradan ayr?l?rlar. Böylece çocu?un hastalanmas?na sebep olan kötü ruhlar?n veya cinlerin bu ?ekilde korkutulup uzakla?t?r?larak çocu?un iyile?ece?ine inan?l?r. Bildiride, Türk kültüründe ya?at?lan ?ayda?l?k?la ilgili çe?itli inan?? ve uygulamalar tespit edilerek bunlar?n eski Türk inanc?yla ba?lant?s? ara?t?r?lacakt?r.  A1 - ?im?ek, Esma UR - https://xiuresearch.com/index.php/Conferences/article/view/1801 PB - Conferences Y1 - 2026/04/10/ ID - arxiv5561 AV - none ER -