ZARURIY METALL IONLAR VA ULARNING SOG‘LIQ VA KASALLIKDAGI ROLIShukurullayevaDilnoz Inom qiziauthorHozirgi vaqtda normal biologik faoliyat uchun zarur deb hisoblangan metallar orasida to‘rtta asosiy guruh elementlari mavjud: natriy (Na), kaliy (K), magniy (Mg) va kaltsiy (Ca), hamda oltita d-blokli o‘tish metall elementlari: marganets (Mn), temir (Fe), kobalt (Co), mis(Cu), rux (Zn) va molibden (Mo). Hujayralar turli xil hujayra jarayonlari uchun zarur bo‘lgan metall-ionlar homeostazini (muvozanatini) saqlash uchun turli xil metallo-regulyator (metallarni tartibga soluvchi) mexanizmlarni ishlab chiqqan, eng muhimi markaziy asab tizimida. Qayta tiklanish xossasiga ega bo‘lgan o‘tish metallari (masalan, Fe va Cu) elektron tashish reaksiyalarida ishtirok etishi mumkinligi sababli, ularning homeostazi ehtiyotkorlik bilan boshqarilishi lozim. Nazoratdan chiqqan qayta tiklovchi metallar (masalan, Fenton reaksiyasi orqali) katalitik xatti-harakatlari natijasida reaktiv gidroksil radikallarining hosil bo‘lishi yuz beradi, bu esa DNKga, oqsillarga va membranalarga zarar yetkazishi mumkin.2026-04-15ConferencesArticle