Arxiv AcademicsNIZOMIY GANJAVIY VA ALISHER NAVOIY “XAMSA”LARINING GENEZISI HAKIDAЯшарҚосимauthor“Nizami Gəncəvi və Əlişir Nəvai “Xəmsə”lərinin genezisinə dair” məqaləsində dahi Azərbaycan və özbək şairləri Nizami Gəncəvi və Ə.Nəvainin bir sənətkar kimi formalaşmasında və yetişməsində həlledici rol oynamış şairlərin yaradıcılığı nəzərdən keçirilir. İlk dəfə olaraq, Şərqin iki böyük sənətkarının yaradıcılığının mənşəyi və ədəbi, dini-fəlsəfi mənbələri haqqında müqayisəli şəkildə fikir yürüdülür. Nizami Gəncəvinin əsərlərinin meydana gəlməsində Şərq və Qərb mədəniyyətlərinin yanaşı iştirak etdiyi vurğulanır. Nizami özündən əvvəlki möhtəşəm və müqəddəs yazılı abidələrlə bağlı olduğu kimi, özündən sonrakı böyük sənət nümunələri ilə də qırılmaz surətdə, yaxından əlaqədə olduğu yuxarıdakı təhlillərdən məlum olur.Ümumtürk bədii təfəkürü tarixində İslam-əruz poetikasına keçidin növbəti mərhələsi məhz XIII-XV əsrlərə təsadüf edir və bu mərhələnin ən qüdrətli nümayəndəsi dahi özbək şairi Ə.Nəvaidir. Türk şairlərinin ənənəvi və doğma heca şeir mədəniyyətindən ərəb-fars poetikasına keçidi prosesinin məhz bu dövrdə reallaşdığını nəzərə alsaq, Ə.Nəvayinin sələfləri son dərəcə məsuliyyətli bir milli vəzifəni yerinə yetirdiklərini təsəvvür etmək olar. Eyni zamanda, Nəvayi yaradıcılığının və ümumən, türkdilli klassik eposun yüksək zirəvsi sayılan Nəvayi “Xəmsə”sinin əsas ədəbi-estetik və ictimai-fəlsəfi mənbələri də, farsdilli bədii abidələrdən sonra, məhz bu dövrdə meydana gəlmiş epik nümunələrdir. N.Gəncəvi, Ə.X.Dəhləvi, Ə.Cami və başqaları kimi fars dilli klassiklərlə bir sırada Qütb, Mövlanə Lütfi, Heydər Xarəzmi, Dürbek və başqaları türk bədii təfəkkürü tarixində dahi Nəvayinin qüdrətli sələfləri kimi şöhrətlənmiş sənətkarlardır.2024-06-20Hamkor konferensiyalarArticle

For work being deposited by its own author: In self-archiving this collection of files and associated bibliographic metadata, I grant Arxiv Academics the right to store them and to make them permanently available publicly for free on-line. I declare that this material is my own intellectual property and I understand that Arxiv Academics does not assume any responsibility if there is any breach of copyright in distributing these files or metadata. (All authors are urged to prominently assert their copyright on the title page of their work.)

For work being deposited by someone other than its author: I hereby declare that the collection of files and associated bibliographic metadata that I am archiving at Arxiv Academics is in the public domain. If this is not the case, I accept full responsibility for any breach of copyright that distributing these files or metadata may entail.

Clicking on the Deposit Item Now button indicates your agreement to these terms.