%0 Journal Article
%A Алиев, Нурбол Намиратдин улы,
%D 2026
%F arxiv:5016
%I Conferences
%J Conferences; Vol. 2 No. 3 (2026): ARALBOYÍ AYMAǴÍNDA KLIMAT ÓZGERIWI HÁM SUW JETISPEWSHILIGI SHARAYATÍNDA AWÍL XOJALÍǴÍN RAWAJLANDÍRÍWDÍŃ INNOVACÍYALÍQ TEXNIKA HÁM TEXNOLOGIYALARÍ atamasındaǵı xalıqaralıq ilimiy hám ilimiy texnikal
%K Арал ауданының  климаты өте құрғақ, ж; жазы ыстық, қ; қысы суық келеді.; Жауын-шашын мөлшері  жылына шамамен 100–150 мм шамасында ғана түседі.; Мұндай климаттық  жағдайлар топырақтың қалыптасуына тікелей әсер етеді.; Сонымен қатар,; аймақта күшті желдер жиі соғып,; топырақтың жел эрозиясына ұшырауына  себеп болады.; Арал теңізінің тартылуы нәтижесінде теңіз түбінен көптеген  жаңа жерлер пайда болды.; Бұл жерлерде тұзды және құмды топырақтар  374  қалыптасқан.; Теңіз түбінен көтерілген тұз бен шаң жел арқылы үлкен  аймақтарға таралып,; топырақ құрамына әсер етеді.
%T АРАЛ АУДАНЫ МЫСАЛЫНДА ТОПЫРАҚТАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ  МЕН ҚУРАМЫН АНЫҚТАУ
%U https://arxiv.academicsbook.com/id/eprint/5016/
%X Қызылорда облысының Арал ауданы Қазақстанның батыс бөлігінде орналасқан және табиғи-климаттық жағдайлары құрғақ, шөлейт аймаққа жатады. Бұл өңірдің топырақ жамылғысы негізінен Арал теңізінің тартылуы, климаттың құрғақтығы және жел эрозиясының әсерінен қалыптасқан. Арал өңірінің топырағы ауыл шаруашылығы мен табиғи экожүйелер үшін маңызды табиғи ресурс болып табылады. Сондықтан бұл аймақтағы топырақтың құрамы мен ерекшеліктерін зерттеу экологиялық және ауыл шаруашылық тұрғысынан маңызды.  Қазақстан экономикасында ауыл шаруашылығы маңызды салалардың бірі. Ауылшаруашылық өнімдерін жетілдіруде жердің орны ерекше. Бұл салада  ауыл шаруашылығы өнімдерін дамыту жерге байланысты. Сол себепті шикізат өнімдерін жетілдіру, шаруашылықты дамыту экспорттың  көлемін ұлғайтуға әсер етеді. Сондықтан жердің табиғи өнімділігін арттыруда адамзаттың алдындағы басты міндеттерінің бірі.  Жерді пайдалануды дұрыс бағыттау және бұл процесті тұрақты түрде дамытуда бірнеше мәселе туындайды, бұл  өнімділігі жоғары жер телімдерін ауыл шаруашылығына беру және оны толық пайдалануды қамтамассыз ету, егістік жерлерімен суарылатын жерлердің көлемін ұлғайту, топырақ құрамын арттыру эрозияға қарсы өнім сапасын төмендетуші зиянды факторлардың алдын алу мақсатында. Шикізат өнімдерін әр жыл сайын арттырып барып, табиғи ресурстардың көлемін де арттыруға мүмкіндік береді.  Бұл Арал ауданының жер телімдерінің  экономикалық, экологиялық, технологиялық, биологиялық процестерінің бір біріменбайланысын күшейтеді. Қазақстанның жер саясаты мен ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталған мемлекеттікбағдарламалары ауыл шаруашылығының тиімділігін арттыруды мақсат етеді. Осы саясаттың жүзеге асуы үшін жерресурстарын кадастрлық бағалау маңызды құрал болып табылады.