Arxiv AcademicsM.SHAYXZODANİNG “G‘AZAL MULKİNİNG SULTONİ” ASARİDA NAVOİY G‘AZAL İJODİNİNG İLMİY-NAZARİY TAHLİLİAlmazÜLVİ BİNNATOVAauthorUshbu maqolada Maqsud Shayxzodaning “G‘azal mulkining sultoni” tadqiqoti Alisher Navoiyning g‘azal ijodini har tomonlama tahlil qilib, uning Sharq klassik adabiyotidagi o‘rni va ahamiyatini aniq ko‘rsatadi. Tadqiqotga ko‘ra, Navoiy g‘azal janrida nafaqat texnik, balki estetik, irfoniy va gumanistik jihatdan ham eng yuqori cho‘qqilarga erishgan. Uning g‘azallarida klassik strukturaviy qoidalar, xususan, “yakpora” prinsipi mukammal saqlangan bo‘lib, motivlar ketma-ketligi va emotsional yaxlitlik ta’minlangan. Bu esa Navoiyning g‘azal janrida yuqori badiiy mahoratga ega ekanligini va janr imkoniyatlarini to‘liq ochganini ko‘rsatadi. Tadqiqot shuni ta’kidlaydiki, Navoiy g‘azallarida muhabbat, irfon va qalandar motivlari uyg‘unlashgan. Ishqiy gazallarda ma’shuq va ishqiy tuyg‘ular nozik va empatik ohangda tasvirlangan, zo‘ravonlik yoki qattiqlik motivlari emas, balki sevgi, rahm-shafqat va insoniy qadriyatlar ustunlik qiladi. Irfoniy g‘azallar esa so‘fiy va falsafiy g‘oyalarni poetik ramzlar orqali yetkazib, asarlarga chuqurlik va ma’naviy o‘lcham qo‘shadi. Navoiyning ayol obrazlari hurmat va noziklik bilan tasvirlangan bo‘lib, bu uning lirikasida gumanistik mohiyatni yanada kuchaytiradi. Shayxzoda, shuningdek, Navoiy fors-tojik an’analarini muvaffaqiyatli egallab, turk-o‘zbek adabiyotiga o‘ziga xos yangiliklar olib kirganini ko‘rsatadi. Uning g‘azallarida motivlarning ketma-ketligi, bayt hajmining optimal tanlovi va ritm saqlanishi lirikaning ta’sirini oshiradi va janrning murakkabligi hamda nozikligini ta’minlaydi. Natijada, Navoiyning ijodi nafaqat estetik ta’limot va empatiya yaratadi, balki insoniy qadriyatlarni targ‘ib qiladi. Shunday qilib, Maqsud Shayxzodaning tadqiqoti Alisher Navoiyning g‘azal ijodining Sharq adabiyotidagi o‘rni nafaqat badiiy mahorat va texnik aniqlik, balki gumanistik, irfoniy va ijtimoiy jihatlar bilan ham beqiyos ekanini isbotlaydi. Uning g‘azallari klassik an’analarga sodiqlik bilan birga innovatsion poetik yondashuvni ham namoyon etadi va uni “g‘azal mulkining sultoni” sifatida haqli ravishda tanlashga asos yaratadi. 2026-02-20ConferencesArticle

For work being deposited by its own author: In self-archiving this collection of files and associated bibliographic metadata, I grant Arxiv Academics the right to store them and to make them permanently available publicly for free on-line. I declare that this material is my own intellectual property and I understand that Arxiv Academics does not assume any responsibility if there is any breach of copyright in distributing these files or metadata. (All authors are urged to prominently assert their copyright on the title page of their work.)

For work being deposited by someone other than its author: I hereby declare that the collection of files and associated bibliographic metadata that I am archiving at Arxiv Academics is in the public domain. If this is not the case, I accept full responsibility for any breach of copyright that distributing these files or metadata may entail.

Clicking on the Deposit Item Now button indicates your agreement to these terms.