%0 Journal Article
%A Nargis Tashpulatovna, Xushiyeva
%D 2026
%F arxiv:3909
%I Innovation and development
%J Innovation and development; Vol. 4 No. 5 (2026): “INNOVATSIYA VA TARAQQIYOT” ilmiy-metodik, ijtimoiy, maʼnaviy-maʼrifiy jurnal; 38-42
%K neyrolingvistika, sintaktik modellashtirish, universal grammatika, milliy paradigma, Broka hududi, SOV tartib, kognitiv tilshunoslik, neyrovizualizatsiya, o‘zbek tili sintaksisi, fMRI.
%T SINTAKTIK STRUKTURALARNING SHAKLLANISHIDA NEYROLINGVISTIK MODELLASHTIRISH: UNIVERSAL VA MILLIY PARADIGMALAR
%U https://arxiv.academicsbook.com/id/eprint/3909/
%X Ushbu maqolada sintaktik strukturalarning miyada shakllanish mexanizmlari neyrolingvistik modellashtirish orqali tadqiq etiladi. Olib borilgan tadqiqotda Noam Xomskiyning universal grammatika nazariyasi, Levelt nutq ishlab chiqarish modeli va zamonaviy neyrovizualizatsiya ma'lumotlari o‘zbek tili sintaksisi bilan qiyosiy o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sintaktik qayta ishlash miyaning Broka va Vernike hududlarida universal neyron mexanizmlar yordamida amalga oshirilsa-da, tilga xos milliy paradigmalar ushbu jarayonlarning temporal va fazoviy tashkil etilishida o‘ziga xos iz qoldiradi. O‘zbek tili SOV tartibining neyrokognitiv asoslari va grammatik toifalarning miya kortikal xaritasi maxsus tahlil qilinadi.