%0 Journal Article %A Zuhra, Maratova %D 2025 %F arxiv:332 %I Fan va Tadqiqot Samaralari %J Fan va Tadqiqot Samaralari; Vol. 2 No. 9 (2025): Fan va Tadqiqot Samaralari; 125-127 %K o‘z ma’no, ko‘chma ma’no, leksema, maqol, xalq og‘zaki ijodi, morfologiya, tilshunoslik, metofora. %T MAQOLLARDA O‘Z VA KO‘CHMA MA’NO HODISALARI %U https://arxiv.academicsbook.com/id/eprint/332/ %X Ushbu maqolada o‘zbek xalq maqollarida uchraydigan o‘z ma’no va ko‘chma ma’no hodisalari lingvistik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda maqollarda leksemalarning bevosita, nominativ ma’noda qo‘llanishi bilan bir qatorda ularning badiiy obrazlilik asosida hosil bo‘lgan ko‘chma, metoforik hamda metonomik ma’nolarini shakllantirish mexanizmlari yoritiladi. Maqollarda ko‘chma ma’noning voqealanishi jarayonida milliy dunyoqarash, qadriyatlar tizimi va konseptual tafakkurning tutgan o‘rni ochib beriladi. Tahlil davomida kontekstning ma’no hosil qilishdagi roli, ma’no ko‘chish turlari hamda ular orqali hosil bo‘ladigan umumlashtirish, baholash va didaktik mazmunning ifodalanish xususiyatlari aniqlanadi. Olingan natijalar maqollar semantikasining ko‘p qatlamliligini, ularning badiiy-estetik ta’sirchanligi va pregmatik salohiyatini belgilovchi asosiy omillarni aniqlashga xizmat qiladi hamda xalq og‘zaki ijodining tilshunoslik jihatdan chuqurroq o‘rganilishiga ilmiy zamin yaratadi.