TY  - JOUR
JF  - Conferences; Vol. 1 No. 2 (2025): TURKIY XALQLAR ADABIYOTI TADQIQIDA INNOVATSION YONDASHUVLAR; 280-285
ID  - arxiv2903
KW  - ?li b?y Hüseynzad?
KW  -  publisistika
KW  -  m?qal?
KW  -  ?Füyuzat? d?rgisi
KW  -  na?ir
Y1  - 2025/10/07/
TI  - ALI BEY HUSEYNZADE'S PUBLICISTICS
UR  - https://adabiyotxazinasi.com/index.php/conf/article/view/253
PB  - Conferences
N2  - ?li b?y Hüseynzad?nin çox?ax?li v? m?hsuldar f?aliyy?tinin t?m?lind? turanç?l?q m?fkur?si dayan?rd?. O, türk xalqlar?n?n milli birlik v? dövl?tçilik ideyas?n? ilk d?f? ir?li sürmü?, onun elmi-n?z?ri ?saslar?n? i?l?yib-haz?rlam??d?r. ?li b?y Hüseynzad? 1905-ci il inqilab?ndan sonra türkçülük m?ramnam?sini ?H?yat? q?zetind?, ?Füyuzat? jurnal?nda d?rc etdiyi ?Türkl?r kimdir v? kiml?rd?n ibar?tdir??, ?Yaz?m?z, dilimiz?, ?Türk dilinin v?zifeyi-m?d?niyy?ti? v? s. m?qal?l?rind? h?rt?r?fli ??kild? ??rh etmi?dir.
Eyl?r dili Çin s?ddin?d?k hökmünü icra,
Bir ucudur Altay bu yerin, bir ucu s?hra. 
- misralar?nda is? ?li b?y türk dilinin yay?ld??? geni? ?razil?rd?n b?hs etmi?dir.. 
Bu xüsusda ?li b?y Hüseynzad?nin redaktorlu?u il? n??r olunan (1906-c? il noyab?n 1-d?n) ?Füyuzat? (?gerç?yi d?rk etm?k? m?nas?n? verir) d?rgisinin ictimai-siyasi v? ?d?bi fikir tariximizd? müst?sna rolunu da qeyd etm?k g?r?kdir. Hac? Zeynalabdin Ta??yevin maliyy? yard?m? il? n??r olunan d?rgid? M?h?mm?d Hadi, Mirz? ?l?kb?r Sabir, Hüseyn Cavid v? ba?qa qabaqc?l fikirli ziyal?lar, q?l?m xadiml?ri silsil? yaz?larla ç?x?? etmi?l?r. 1907-ci ild? ?Füyuzat? ba?land?qdan sonra ?li b?y Hüseynzad? pedaqoji f?aliyy?tl? m???ul olmu?, Bak?da ?S?ad?t? m?kt?binin müdiri v?zif?sind? i?l?mi?, ?T?r?qqi? v? ?H?qiq?t? q?zetl?rind? çal??m??, m??hur ?Siyas?ti-fürus?t? ?s?rini hiss?-hiss? n??r etdirmi?dir.
?li b?y Hüseynzad? türk xalqlar?n?n probleml?rini publisistik sözün vasit?sil? h?ll etm?y? yorulmadan çal???rd?. Qeyd ed?k ki, türkçülüyün böyük ideoloqu, ümum?n türk dünyas?nda ilk d?f? olaraq ?Türkl??m?k, ?slamla?maq v? Müasirl??m?k? ideyas?n?n ?sas?n? qoymu? ?li b?yin na?iri oldu?u ?Füyuzat? d?rgisi XX ?srin ba?lan??c?nda m?tbuat al?min? yeni n?f?s, milli oyan?? ideyalar?n? g?tirmi?dir.
?li b?y Hüseynzad? publisistik f?aliyy?ti boyunca, xüsus?n d? ?Füyuzat? jurnal?ndak? yaz?lar? il? Az?rbaycanda türkçülük ideyalar?n?n yaran?b inki?af etm?sin? v? bütün türk dünyas?nda o deyalar?n yay?lmas?na xidm?t göst?rmi?, bu yolla m?nsub oldu?u xalq?n hüquqlar?n? müdafi? etmi?dir. ?li b?yin ensiklopedik fikirl?rinin c?m oldu?u ?Türkl?r kimdir v? kiml?rd?n ibar?tdir?? adl? ?s?rind? türk xalqlar? haqq?nda ir?li sürül?n etimoloji yana?malar, m?s?l?l?r? dilçi, tarixçi, co?rafiya?ünas kimi h?rt?r?fli münasib?t heyranl?q do?urur. ?Türkün türkü anlamamas? onun faci?sidir? söyl?y?n ?li b?y Hüseynzad? türkl?rin bir-birini ba?a dü?m?si yönünd? m?tbuat?n rolunu m?xsusi vur?ulay?rd?. 
?li b?y Hüseynzad?nin Az?rbaycanda ?H?yat? v? ?Füyuzat?da f?aliyy?ti, Türkiy?d? ?Türk yurdu? jurnal?nda, ?Türk oca??? d?rn?yind?, ?Xalqa do?ru?, ?M?lumat?, ?Yeni m?cmu?? kimi çoxsayl? m?tbu orqanlarda i?tirak?, ?Turan? hey?tinin t?rkibind? Q?rbi Avropa ölk?l?rind? ç?x??lar?, Berlind? ?Türk qövml?ri konqresi?nd? ir?li sürdüyü fikirl?r türkl?r v? onlar?n dili il? ba?l? probleml?rin h?llin? do?ru istiqam?tl?nmi?di.
A1  - Namazova, Saba
AV  - none
ER  -