%K tanqidiy tafakkur; adabiyot darsi; badiiy tahlil; bahs-munozara; hamkorlik pedagogikasi; refleksiya; yozma savodxonlik; interaktiv metodlar; “aqliy hujum”; inson huquqlari; shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim; baholash mezonlar
%J Fan va Tadqiqot Samaralari; Vol. 2 No. 1 (2025):  Fan va Tadqiqot Samaralari; 80-85
%T ADABIYOT DARSLARIDA TANQIDIY TAFAKKURNI SHAKLLANTIRISH: METODIK ASOSLAR, JARAYONLAR VA BAHOLASH YONDASHUVLARI
%I Fan va Tadqiqot Samaralari
%A Sohibjob To‘xtayev
%X Maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida adabiyot darslari orqali o‘quvchilarda inson huquq va erkinliklariga oid tasavvurlarni boyitish hamda tanqidiy tafakkurni shakllantirishning maqsad, vazifa va mexanizmlari yoritiladi. Badiiy matn va qahramonlar xatti-harakatlarini tahlil qilish asosida o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, bahs-munozarada dalillashga, xulosa chiqarishga yo‘naltiruvchi bosqichma-bosqich metodik yondashuv taklif etiladi. Matnda tanqidiy fikrlashning dars jarayonidagi funksional roli (dialogik muhit, hamkorlik, refleksiya, baholash mezonlari), o‘qituvchi–o‘quvchi interaktsiyasida tenglik va hamkorlik tamoyillari, hamda yozma savodxonlikni (referat, tavsifnoma, insho) rivojlantirish bilan bog‘liq amaliy vazifalar tahlil qilinadi. “Aqliy hujum” kabi interaktiv metodlarning psixologik-pedagogik sharoitlari, o‘quvchilarning xatodan qo‘rqish sindromini yumshatish, qulay muloqot muhitini yaratish va turli tayyorgarlik darajalarini inobatga olgan differensial topshiriqlar orqali ishtirokni kengaytirish yo‘llari ko‘rsatiladi. Natijada, tanqidiy tafakkur o‘quvchiga yangi vaziyatlarni obyektiv baholash, muammoli holatlarda strategik yechimlar ishlab chiqish, badiiy obrazlarga munosabat bildirish va shaxsiy intellektual pozitsiyani asoslash kompetensiyalarini shakllantirishi asoslab beriladi.
%L arxiv277
%D 2025