ҚАРАҚАЛПАҚ ХАЛЫҚ ТАРИЙХЫЙ ӘПСАНАЛАРЫНДА ҲАЯЛ ПАТША ОБРАЗЫАзаматБЕКИМБЕТОВauthorMaqolada qoraqalpoq tarixiy afsonalari tarkibidan o‘rin olgan belgili bir tarixiy davr – odamlarning tarixiy turmushida yuz bergan voqea, dasturlarni ifodalovchi afsonalarning o‘ziga xos spesifik xususiyatlari va qoraqalpoqlar haqida olib borilgan tarixiy, arxelogik, etnografik, folklorlik tadqiqotlarning natijalari aks etgan ilmiy ishlarda qoraqalpoq xalqining etnogenezin tashkil etgan qadimgi qavmlarda belgili bir tarixiy bosqichda hukmronlik etgan matriarxal aloqalar haqida so‘z etiladi. Ushbu matriarxal tuzumning folklorlik asarlarda saqlanishi ayniqsa qoraqalpoq folklorida alohida ko‘rinishini ko‘plab epik faktlar bilan tasdiqlangan. Qoraqalpoq folkloridagi “Hayallar patshalыg‘ы haqqыnda әpsana”, “Gүlayыm haqqыnda әpsana”, “Jupar qorыg‘ы”, “Nazlыmxan sulыo‘ hәm Sultan Sүyin” afsonalari misolida ilmiy isbotlar bilan ochib beriladi. Avtorning qoraqalpoq tarixiy afsonalariga ishlagan analizi – tarixiy afsonalarning tarixiy shaxslarga bog‘liq turi stadik ko‘zqarashdan uning ikkinchi-tarixiy davr, tarixiy voqea va hodisalarga bog‘liq afsonalarga solishtirganda eski bo‘lib, unda mifologik qarashning belgilari aniqroq, ko‘pchilik ahvolda voqealar mifologik syujetlar sxemasiga solinib bayon etiladi. Tarixiy afsonaning tarixiy davr, tarixiy voqea va hodisalarga bog‘liq bo‘lib shakllangan afsonalarda o‘tmishda bo‘lib o‘tgan davr, voqea va hodisalar ko‘pchilik ahvolda o‘zining tarixiy ildizlariga ega bo‘ladi degan xulosaga keladi.2025-04-24Hamkor konferensiyalarArticle