Arxiv AcademicsBOLALARGA OID AYRIM MUROJAAT SO‘ZLARINING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARINargizaxonNurdinbayevaauthorUshbu maqolada bolalarga oid murojaat so‘zlarining leksik, semantik va lingvomadaniy xususiyatlari tahlil qilingan. Til insonlar o‘rtasidagi aloqa-aralashuvni ta’minlovchi kommunikativlik vazifasiga ega. Tilning bundan tashqari atash, ta’sir etish, kumilyativ, umumlashtirish, farqlash, ma’lumot berish, tavsiflash, kodlash, chaqirish, undash va modallik kabi asosiy va qo‘shimcha vazifalari bor. Bu vazifalar bevosita muloqot jarayonlarida namoyon bo‘ladi. So‘zlovchi va tinglovchining mutanosib va nomutanosib so‘zlashuv, modallik munosabatlarida tilning funksiyalari asosiy rolni bajaradi. Murojaat so‘zlarida ham tilning undash, chorlov, hissiy emotsionallik jihatlari aks etadi. Murojaat so‘zlarida har bir xalqning oilaviy munosabatlari, diskursiv muloqotda faol qo‘llanuvchi birliklarning ijtimoiy vaziyat bilan bog‘liqligi namoyon bo‘ladi. Bolalarga oid murojaat birliklarida subyektiv baho, ijobiy va salbiy xususiyatlari, konnotativ ma’no bo‘rttirib tasvirlanadi. Ayniqsa, badiiy va so‘zlashuv uslubida bolalarga nisbatan chorlovni ifodalovchi emotsional-ekpressiv bo‘yoqqa ega bo‘lgan birliklar faol qo‘llanadi. Murojaat birliklarini ifodalagan leksemalar til egalarining ongida assotsiativ tarzda gavdalanadi. Murojaat so‘zlar, asosan, ot so‘z turkumidagi so‘zlar bilan ifodalanadi. Nutqiy muloqotda murojaat so‘zlari adresant va adresatning kasbi, lavozimi, mansabi, jinsi, ijtimoiy qatlamga mansublik darajasi, toifasi, yoshi, mavqeyini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. O‘zbek tilida bolalarga nisbatan qo‘llangan murojaat ifodalovchi leksik birliklarda erkalash, kichraytirish, suyish kabi ma’nolari ustunlik qiladi. Badiiy matnda bolalarning xarakter xususiyatlarini, xulqatvorini murojaat so‘zlari orqali yana aniq tasvirlanadi. Murojaat so‘zlari diskursiv shaxs nutqida alohida ahamiyatga ega bo‘lgan, muloqot madaniyatini ko‘rsatuvchi milliy-madaniy xususiyatlarini o‘zida jamlaydi.2024-12-03Hamkor konferensiyalarArticle

For work being deposited by its own author: In self-archiving this collection of files and associated bibliographic metadata, I grant Arxiv Academics the right to store them and to make them permanently available publicly for free on-line. I declare that this material is my own intellectual property and I understand that Arxiv Academics does not assume any responsibility if there is any breach of copyright in distributing these files or metadata. (All authors are urged to prominently assert their copyright on the title page of their work.)

For work being deposited by someone other than its author: I hereby declare that the collection of files and associated bibliographic metadata that I am archiving at Arxiv Academics is in the public domain. If this is not the case, I accept full responsibility for any breach of copyright that distributing these files or metadata may entail.

Clicking on the Deposit Item Now button indicates your agreement to these terms.