%K leksik arxaizmlar; arxaik so‘zlar; turkiycha so‘zlar; arabcha so‘zlar; tojikchaforscha so‘zlar; mavzuiy guruh; uslubiy vosita; sinonimik qator
%J Hamkor konferensiyalar; Vol. 1 No. 8 (2024): IZLANISH SAMARALARI №9 mavzusidagi respublika an’anaviy ilmiy-nazariy anjumani; 600-604
%T АBDULLA QODIRIYNING “OBID KETMON” QISSASIDA LEKSIK ARXAIZMLAR
%I Hamkor konferensiyalar
%A Maʼrufjon Kambarov Abduhakimovich
%X o‘zbek tilshunosligida leksik arxaizmlar mavjud voqelikning boshqa bir, o‘zgacha nomi bo‘lib, tilning tasvirlanayotgan davri lug‘atiga xos bo‘ladi. Arxaik so‘zlar o‘zi nomlayotgan voqelikni anglatuvchi leksik birliklar bilan yonma-yon yashaydi va ularning o‘zaro sinonimik munosabati bilan bog‘liq holda baholanadi. Sinonimiya bilan bog‘liq bo‘lgani sababli bir sinonimik uyaga mansub birliklarning qiyosiga asoslanadi, nutqda shu sinonimlardan eng o‘rinlisi tanlab ishlatiladi. Arxaizmning lug‘at boyligiga odatdagi leksik birlik sifatida qaytishi juda oz uchraydi. Arxaizm eskilik bo‘yog‘ini yo‘qotadi-yu, odatdagi leksik birlikka aylanib ketadi, leksik ma’noda katta o‘zgarish sodir bo‘lmaydi. Arxaik so‘zlar bugungi kunda odatdagi deb qaraluvchi leksik birlikning uslubiy sinonimi bo‘ladi va ma’nolari lug‘aviy birliklar qurshovida, aniqroq qilib aytganda, matn (kontekst)da namoyon bo‘ladi. Jumladan, Аbdulla Qodiriy “Obid ketmon” asarida arxaizmlardan davr ruhini ochib berish uchun unumli foydalangan.
%L arxiv1287
%D 2024